دکتر محمد حسن بمانیان 90/1/18
فوق تخصص آسم و آلرژی
سوال – لطفاً یک تعریف درباره ی آلرژی و حساسیت تنفسی بفرمایید .
پاسخ – آلرژی ها چون بیماری های خیلی شایعی هستند و یک اصطلاح کلی است زمانی که در ارتباط با آلرژی صحبت می کنیم . باید برگردیم و ببینیم که ماهیت بیماری چیست و چگونه این بیماری ها اتفاق می افتند. ما یک زمینه ای در عوامل ارثی و ژنتیک پیدا می کنیم وقتی که به ماهیت و اصل بیماری برگردیم که چرا ایجاد شده است . چون سوال خیلی از افراد این است که چرا مثلاً من این بیماری را می گیرم ولی فرد دیگری مبتلا نمی شود. پس این یک بحث ژنتیک و ارث است که از اجداد ما به ما به ارث می رسد . ولی این ارث کافی نیست و باید که یک سری عوامل محیطی هم در کنار این عوامل ژنتیکی و ارثی قرار بگیرند تا علائم خود را نشان دهد . این عوامل محیطی بعضا مسائلی هستند مانند اینکه بهار با همه ی طراوت و زیبایی که دارد یک مشکلاتی را نیز برای دوستانی که مبتلا به آلرژی هستند ایجاد می کند . علی رغم اینکه همه ی ما از صبح های بهاری لذت می بریم ولی صبح بهاری ممکن است برای برخی از هموطنان ما و کسانی که مبتلا به آلرژی هستند یک سری علائمی را ایجاد کند که آرزو کنند این روزها سریع سپری شود . این علائم کجا ایجاد می شود ؟ پس اگر ما یک ژنتیک داشته باشیم و عوامل محیطی که برمی گردد به یک سری گرده هایی که در طبیعت است و مربوط به گیاهانی است که در فصول مختلف گرده افشانی می کنند . در این فصل بیشتر درختان این گرده افشانی را دارند برای اینکه بارور شوند . این گرده ها در فضا معلق است و از طریق چشم و از طریق مخاط بینی وارد دستگاه تنفسی و دهان می شوند . حتی این گرده ها بر روی پوست قرار می گیرند و ایجاد علائم می کنند در فردی که مستعد است . شایع ترین علامت و تظاهر بیماری که ما می بینیم علامتی شبیه سرما خوردگی است . قرمزی چشم ها ، خارش چشم ، ریزش اشک ، سوزش و احساس خارش در داخل بینی و ترشح بینی و عطسه های مکرر است . زمانی که مریض صبح از خواب بیدار می شود شروع به عطسه های مکرر می کند . گاهی اوقات نیز علائم قسمت های تحتانی دستگاه تنفس را درگیر می کند و مریض دچار تنگی نفس ، خس خس سینه و سرفه می شود که ما آن را به عنوان آسم می شناسیم . بعضی از بیماران آلرژیک در فصل بهار علائم پوستی دارند . مثلاً خارش پوست دارند . برخی از علائم هستند که آنها را به عنوان علائم غیر اختصاصی می شناسیم . خیلی از افراد از این مسئله شکایت دارند که وقتی فصل بهار است دچار سردردهایی می شوند که خیلی مبهم است . یعنی جای خاصی را نمی توانند مشخص کنند که کجای سر آنها درد می کند . احساس کسالت می کنند . خستگی های مفرط دارند . احساس خواب آلودگی دارند . خواب هایی که نمی تواند جبران فعالیت روزانه را بکند برای اینکه فرد بتواند دوباره روز خوبی را شروع کند . حتی بی اشتهایی وجود دارد . از دست دادن حس بویایی و چشایی . این علائم کلی است که به صورت شایع ایجاد می شود ولی علائم دیگری هم است که مربوط به دستگاه تنفس نیست و ممکن است دستگاه گوارش باشد . بعضاً آلرژی های غذایی اتفاق می افتد . شما ممکن است بیماری داشته باشید که فرضاً در فصل بهار با خوردن میوه ای دچار مشکل می شود . ولی در فصول دیگر همان میوه را می خورد و مشکلی ندارد . این بازهم برمی گردد به فصل بهار و گرده هایی که در این فصل تراکم آنها زیاد می شود . و آن علائم ممکن است بصورت سوزش دهان باشد . مثلاً فرد کیوی می خورد و دهان او احساس سوزش و خارش می کند و تورم ایجاد می شود . یکی از شایع ترین بیماری هایی که افراد مبتلا هستند و در فصل بهار بیشتر مشاهده می شود و علائم آن ظاهر می شود آلرژی بینی است . یا آنچه که به عنوان تب ینجه آن را می شناسیم . جالب است بدانید که این افتخار ما ایرانی ها است که از دانشمندان ایرانی ، ذکریای رازی اولین بار آن را توضیح داد . که علائمی در فصل بهار ایجاد می شود که آن را به عنوان تب یونجه می شناختند . که مریض دچار علائمی مانند سرماخوردگی می شود و بینی عمده ترین ارگان و عضوی است دچار علائم می شود ولی قسمت های دیگر هم که در مجاورت بینی هستند ممکن است علائم نشان دهند . این مسئله هم فصلی است و می تواند در بهار خود را نشان دهد و می تواند در فصول دیگر هم وجود داشته باشد . افرادی هستند که در تمام فصول این علائم را دارند ولی در بهار تشدید می شود . سوالی که همیشه ذهن بیماران مشغول می کند این است که آیا ما دچار سرما خوردگی شده ایم یا آلرژی ما بازگشته است . چون خیلی شبیه علائم سرماخوردگی است . یک سری علائمی پیدا می شود که به ما پزشکان کمک می کند که تفکیک کنیم که آیا این سرماخوردگی است یا آلرژی بینی اتفاق افتاده است . چیزی که کمک کننده است مسئله ی تب است . ولی قطعاً نمی توانیم بگوییم که کسی که آلرژی بینی دارد تب پیدا نمی کند. چون ممکن است درجاتی از افزایش حرارت هم افرادی که مبتلا به آلرژی هستند داشته باشند . علامت دیگر طول زمان است . در سرماخوردگی شما انتظار دارید که در یک دوره ی یک هفته ای یا کمی بیشتر از آن علائم تسکین پیدا کند و دوره ی آن طی شود . در آلرژی ها معمولاً دوره ی آن طولانی تر است . احساس خارش را ما بیشتر در آلرژی ها می بینیم تا یک عفونت های ویروسی و سرماخوردگی . در هر دو گروه بیماری ترشحات شفاف و صافی است که گاهی ممکن است عفونی شود . یک سری علائم در ظاهر است . ما به صورت مریض که نگاه می کنیم متوجه می شویم که مریض بیشتر به سمت آلرژی است یا خیر. اگر در چهره ی یک کودک مبتلا به آلرژی دقت کنید می بینید که چین هایی که در پای چشم او است نسبت به افراد طبیعی یک چین اضافه تر دارد . یعنی در واقع چین و چروک هایی است که در پای چشم ایجاد می شود . ضمن این که تغییراتی از لحاظ رنگ هم وجود دارد . یعنی یک پلک تحتانی می بینیم که تیره تر است . یا کودک یک صورت پف آلود و متورم دارد که این تورم در لب ها هم مشاهده می شود . در بچه ها یا بزرگسالانی که آلرژی بینی دارند به خاطر احتقانی که در مجرای بینی وجود دارد و راه تنفسی یک راه تورم یافته ای است ، تنفس دهانی می کنند و دهان آنها باز می ماند . در این افراد تیرگی و سایه ی پای چشم وجود دارد . البته این نیست که هرکس تیرگی و سایه ی پای چشم دارد دچار این بیماری است . می تواند مسائل دیگری هم در کار باشد یا اینکه اصلاً یک مسئله ی خانوادگی باشد . ولی در بیمارانی که آلرژی دارند این مسئله بیشتر مشهود است . یک فرم بارز آلرژی ترشحات شفافی است که مرتباً از بینی تخلیه می شود و بسیار آزاردهنده است . بعضی از اوقات بیماران از این مسئله کلافه هستند و تمرکزخود را از دست می دهند بخاطر اینکه مرتباً باید این ترشحات را تمیز کنند . گاهی اوقات دور چشم بیمار یک پوست چروکیده وجود دارد و پوسته ریزی دارد . آلرژی تنفسی ممکن است در برخی بیماران همراه با آلرژی پوستی باشد . درصد زیادی از بیمارانی که دچار آلرژی بینی هستند ممکن است که دچار علائم تنفسی باشند . این علائم بصورت سرفه ، تنگی نفس ، خس خس سینه و احساس ناراحتی خود را نشان می دهد . ممکن است بیمار دچار آلرژی بینی و به دنبال آن علائم تنفسی باشد که در نتیجه تغییراتی در قفسه صدری سینه ی او ایجاد شود . که این همان بیماری آسم است . امروزه بیماری آسم و آلرژی بینی را یک بیماری متحد می دانند . یعنی این تظاهر یک بیماری است که در دوقسمت بدن خود را نشان می دهد . بعضی از خانواده ها شاکی هستند که فرزندان آنها یک رفتارهای خاصی را دارند . کودک به علت احساس خارشی که در گوش و انتهای گلو ، چشم یا بینی دارد ، برای اینکه خود را از این خارش نجات دهد یک سری رفتارها و حرکت هایی را نشان می دهد مانند صاف کردن گلو . یا اینکه مرتباً بینی خود را ماساژ می دهند . با انگشتان بسته نوک بینی خود را مرتباً به سمت بالا ماساژ می دهد بخاطر اینکه خارش را رفع کند . یا بینی را روی صورت حرکت می دهد . به اصطلاح شکلک در می آورد این شکلک درآوردن یک رفتار آلرژیک محسوب می شود . بخاطر اینکه می خواهد خارشی را که ایجاد شده تسکین دهد . گاهی اوقات ماساژهایی که فرد روی بینی می دهد می تواند تغییری را در فرم بینی ایجاد کند .
سوال – وقتی که آلرژی و حساسیت در فرد ایجاد می شود یک سری سیستم دفاعی بدن تلاش می کند برای اینکه نسبت به آن مواد خارجی که وارد بدن شده واکنشی را نشان می دهد آیا این حساسیت مفید است یا مضر؟
پاسخ – شما دقیقاً به مکانیزم ایجاد حساسیت اشاره کردید . تعادل سیستم ایمنی در فردی که دچار حساسیت است به هم خورده است . و بخاطر آن بحث ژنتیک و ژن هایی که گفتم این عدم تعادل وجود دارد . درواقع سیستم ایمنی بد عمل می کند . نباید به بعضی از عواملی که در محیط ما وجود دارد پاسخ دهد . و این پاسخ است که باعث می شود این علائم ایجاد شود . اگر کسی زمینه ی حساسیت نداشته باشد این گرده ی گل یا گیاه نباید علائم این چنینی ایجاد کند . ولی کسی که این زمینه را دارد این علائم را ایجاد می کند و درواقع پاسخ سیستم ایمنی است . این پاسخ سیستم ایمنی شایع ترین آن در بینی و همسایگان بینی است . بینی یک سری همسایگانی دارد که آنجا نیز درگیر می شوند . علائم محدود به بینی نیست . کسانی که آلرژی بینی دارند در چهل تا پنجاه درصد موارد چشم آنها نیز درگیر است . یکی از همسایگان بینی مخاط چشم است که دچار قرمزی و خارش می شود ، همزمان با عطسه و آب ریزشی که مریض دارد . بیمارانی هستند که مکرراً دچار سینوزیت می شوند . از ترشحات پشت حلق مزمن شاکی هستند . یکی دیگر از همسایگان بینی سینوس ها هستند . سینوس ها حفره های استخوانی هستند که در استخوان جمجمه تعبیه شده . نقش خیلی مهمی در تنفس و فیلتر کردن هوای تنفسی ما دارند ، در گرم کردن ، مرطوب کردن و گرفتن ذرات غبار آلود دارند . در کسانی که دچار آلرژی بینی هستند در پنجاه درصد موارد سینوس ها هم درگیر می شوند یعنی سینوزیت هم دارند . علائم سینوزیت های مکرر، سینوزیت های مزمن درصد زیادی از آنها به بحث آلرژی باز می گردد . یا گلو درد های مکرر . شما شنیده اید که افرادی هستند که مرتباً دچار گلو درد میشوند بدون اینکه تبی وجود داشته باشد . و بدون اینکه علائم عفونی وجود داشته باشد . این گلو دردهای مکرر به علت مصرف برخی مواد غذایی هستند . مثلاً فلان میوه ای را که می خورند احساس گلو درد و سوزش در گلو می کنند . این باز هم به همین آلرژی ارتباط دارد . تغییر حالت صدا ، صدا می گیرد . حتی مشکلاتی در شنوایی ایجاد می شود . گوش میانی یک مجرایی دارد که به حلق راه دارد در کسانی که دچار آلرژی هستند این مجرا دچار التهاب می شود . عملکرد این مجرا این است که یک فشار متعادلی را در داخل گوش میانی ایجاد کند با قسمت گوش خارجی . این عملکرد به هم می خورد و باعث می شود که یک ترشح در داخل گوش میانی جمع شود وشنوایی کاهش پیدا کند. مریض اینطور بیان می کند که احساس پری و سنگینی در گوش خود دارم مانند کسی که به زیر آب رفته است . در سنین پایین اگر اینگونه باشد و با توجه به اینکه بچه ها کمتر می توانند مشکلات خود را بیان کرده و انتقال دهند و ممکن است در سنی باشند که روند تکاملی بچه به گونه ای باشد که نتواند صحبت کردن را یاد بگیرد . چون خوب نمی شوند نمی تواند خوب کلمات را ادا کند و اینکه ممکن است در تکلم او مشکل ایجاد شود . فردی می پرسید آیا آلرژی هم بیماری است ؟ بله یک بیماری است . بیماری مزمنی است که اگر کنترل نشود پیامدهایی دارد . باید در همان شروع علائم ما در جهت کنترل ودرمان آن اقدام کنیم .
سوال – آقای دکتر درستی لطفاً در خصوص نکات تغذیه ای تهیه و نگهداری گوشت توضیح بفرمایید .
پاسخ – نقش ارزشمند گوشت در تغذیه ی مناسب کاملاً واضح و روشن است . مشکلی که وجود دارد این است که هنگام خرید و نگاهداری گوشت مواردی باید مورد توجه قرار گیرد که گاهاً فراموش می شود . در ابتدا ما برای اینکه گوشت مناسب و با قیمت مناسب تری را تهیه کنیم به دنبال گوشت هایی می رویم که قیمت آن ارزان تر است . گوشت چرخ کرده ای را پیدا می کنیم که به دو سوم یا نصف قیمت فروخته می شود . این فروشنده ی محترم قاعدتاً خیلی لطف دارد و به سلامتی ما خیلی فکر می کند که این گوشت را با این قیمت مناسب و پایین می فروشد ولی خوب است که حواس ما باشد که خیلی از این گوشت های مقدار فراوانی چربی دارند . بعضی از آنها خدای ناکرده گوشت های سیاه شده ای بوده اند که با چربی چرخ شده و تبدیل به گوشت چرخ کرده شده اند . اگر می خواهیم گوشت بخریم با خود بگوییم که این احتمال وجود دارد که این حیوان بیمار بوده بعداً او را ذبح کرده اند. پس بهتر این است که ما از قصاب و از جاهایی گوشت را بخریم که ترجیحاً شناسنامه داشته باشد . بسیاری از فروشگاه های معتبر امروزه گوشت های بسته بندی شده ای را عرضه می کنند که اسم کارخانه ی آماده کننده ی گوشت بر روی آن است . اینکه این گوشت چه زمانی آماده شده و بهتر است تا چه زمانی مصرف شود و همه ی اینها بر روی آن ثبت شده است . اگر ما گوشت را از جایی که شناخته شده و مطمئن نیست خریداری کردیم، ممکن است که حیوان این گوشت بیماری خطرناکی را داشته باشد و به ما منتقل کند . علاوه بر اینکه الزاماً گول ارزانی آن را نخوریم ، نگهداری آن نیز بسیار مهم است . گوشت را نمی توان حداکثر بیشتر از دو روز آن هم در طبقه ی بالای یخچال نگاهداری کرد . اگر می خواهیم مدت بیشتری نگاه داریم آن را به قطعات کوچک تقسیم کنیم ، در کیسه ی فریزر بدون هوا قرار دهیم و حداکثر بسته به نوع فریزر به مدت دو یا شش ماه در فریزر در حرارت پایین تر از منهای هفده درجه نگاهداری کنیم . گوشت ها مخصوصاً گوشت گاو می تواند آلودگی انگلی خطرناکی به نام کرم کدوی گاوی را به ما منتقل کند . ولی اگر گوشت را به مدت بیش از دوازده روز یعنی دوازده روز یا بیشتر در منهای هفده درجه فریز کرده باشند این مشکل حل می شود یعنی لارو انگل از بین خواهد رفت . پس گوشت بسیار با ارزش است و بسیار مغذی است ولی موقع خرید از جای مطمئن بخرید . گوشت های چرخ کرده را از جای مطمئن بخرید و موقع نگاهداری به شرایط مناسب آن توجه کنید . مسلم است که موقع طبخ نیز رعایت نکاتی ضروری است که امیدوارم با رعایت جمیع نکات ، تغذیه ی بسیار مناسبی برای شما و خانواده ی محترم شما وجود داشته باشد .
سوال – من یک فرزند هشت ساله دارم که بر اثر استفاده بی رویه از سموم حشره کش دچار آلرژی شدید شده است . به گونه ای که صدای او تغییر کرده و باید مدام از غذاهایی مانند سوپ و شیربرنج بخورد . الان دو سال است که تحت درمان است ولی هیچگونه بهبودی حاصل نشده است . می خواستم بدانم امیدی به بهبودی این بچه وجود دارد یا خیر؟
پاسخ – مشکل این بچه را گفتند که گرفتگی صدا است ولی اینکه سرفه یا تنگی نفس همراه آن است یا خیر نمی دانیم . و یا ترشح بینی دارد یا خیر ایشان فقط یکی از علائم را گفتند . یکی از علائم آلرژی گرفتگی صدا است . گرفتگی صدا همراه با علائم دیگر است و کمتر اتفاق می افتد که گرفتگی صدا تنها علامت آلرژی باشد . گرچه این امکان هم وجود دارد . به هرحال اگر گرفتگی صدا طولانی باشد و تنها علامت باشد باید یک دید مستقیم و معاینه ی مستقیم حنجره و تارهای صوتی ضروری است . مگر اینکه علائم دیگری باشد و دوره ای بهبود پیدا کند و باز بیماری برگردد . فرض را بر این می گذاریم که ایشان آلرژی دارند. و یک سری عواملی است که در منزل استفاده کرده اند مانند حشره کش ها یا مواد شیمیایی که اینها محرک های بسیار قوی هستند برای کسانی که مبتلا به آلرژی هستند. قدم اول این است که ایشان باید از این عوامل محرک که در داخل خانه است دوری کنند . در آشپزخانه یک تهویه ی خوب وجود داشته باشد . بوی غذا هم می تواند آزار دهنده باشد . از اسپری های مختلف در داخل منزل استفاده نشود . مهم تر از همه این است که کسی سیگار نکشد . اگر فرد سیگاری وجود داشته باشد کنترل بیماری را سخت می کند . وقتی که هوا آلوده است و یا آن ماده ی خاصی که مشخص شده این کودک حساسیت دارد سعی کنید که این کودک در محیط باز قرار نگیرد . اگر در محیط بیرون از منزل و در اتومبیل هستید شیشه ها بالا باشد . در داخل منزل هستند در و پنجره ها را بسته نگاه دارند . استفاده از بعضی از تهویه های خاص که دارای فیلتر های خاص است و می تواند میزان مواد حساسیت زای داخل منزل را به حداقل برساند . اینها راهکارهای پیشگیری است که کمک کننده است . لازم نیست در داخل منزل از ماسک استفاده کنند و زندگی را سخت کنند ولی در خارج از منزل اگر در شرایطی قرار می گیرند که احساس می کنند گرده های آلوده زیاد است ماسک تا حدی کمک کننده است . اگرچه باید در مورد ماسک گفته شود که این ماسک هایی که از آن استفاده می شود باید هر دو ساعت عوض شود . کار دیگری که برای کودک ایشان می توان کرد این است که داروهایی را که استفاده می کنند طبق نظر پزشک و زیر نظر ایشان باشد . یک اشاره ای درخصوص غذاهای خاصی که به کودک خود می دهند کردند و گله داشتند که در مورد غذا محدودیت خاصی ایجاد شده است . اساساً برای آلرژی های تنفسی نوع غذا خیلی مهم نیست . من اینجا یک آمار را به شما ارائه دهم اینکه کسانی که آلرژی های تنفسی دارند از هر صد مورد ممکن است که هفت یا هشت مورد از آنها مستقیماً نوع غذایی خاص دخالت داشته باشد . ولی آنچه مسلم است این است که غذاهایی که مواد افزودنی دارند ، افزودنی هایی که به عنوان افزودنی های مجاز هم اسم گذاری می شود ، رنگ دهنده و طعم دهنده هستند و اینکه باعث می شوند غذا یک قوام نرم تری پیدا کند . اینها می توانند محرک باشند. توصیه می شود که از فست فود ها استفاده نکنند ولی در مورد غذاهای طبیعی ایشان محدودیتی ندارند .


سوال – دوسال است که من سرفه های خلط دار دارم موقعی که به دکتر مراجعه کردم گفتند که ریه شما حساس شده است . با اینکه زیاد دکتر رفتم و اسپری دهانی مصرف می کردم بهبودی پیدا نکردم. دکترم را عوض کردم گفتند از سینوس های شما است و ترشحات پشت حلق دارید . الان هم اسپری بینی استفاده می کنم ولی بهبودی حاص نشده است . همچنان سرفه می کنم و سرفه های من بیشتر شده است . می خواستم بدانم ربطی به آلرژی دارد یا خیر . البته یک مدت کوتاهی زمانی که دارو مصرف می کردم بهتر شدم ولی دوباره باشگاه ورزشی رفتم دوباره شروع شد . الان من هرماه دکتر می روم ولی همچنان سرفه می کنم .
پاسخ – گفتند دو سال است که سرفه می کنند . سرفه ای که بیش از هشت هفته در بزرگسالان طول بکشد . و در کودکان بین دو تا سه هفته بیشتر باشد ما آن را به عنوان سرفه ی مزمن می شناسیم . یکی از شایع ترین علت های سرفه ی مزمن آسم و آلرژی است . ولی دلایل دیگر هم دارد . بعضی از آن را اشاره کردند که ممکن است سینوزیت باشد . ممکن است مشکلات گوارشی باشد . بیماری های مزمن ریوی است . بنابراین اینکه ایشان دارو را می گیرند و توصیه هایی که در مورد آلرژی است دقیقاً رعایت می کنند ولی پاسخی نمی گیرند این سوال مطرح می شود که آیا این مسئله آسم بوده یا خیر؟ بنابراین با این صحبت ایشان نمی توان تشخیص خاصی داد و نیاز به بررسی های بیشتر دارد. اینکه اگر آسم است آیا میزان دارو کافی است . آیا ایشان در محیطی است که مرتب تحریک می شود. مواد حساسیت زا اجازه نمی دهد که علائم بهبود پیدا کند . نیاز است که ایشان بررسی دقیق تری شوند و حتماً تحت نظر پزشک متخصص اینکار انجام شود .
سوال – علت بیماری آسم چیست و چه کسانی مستعد این بیماری هستند ؟
آسم انواع مختلفی دارد . اگر یک مجموعه علائمی که وجود داشته باشد در طب به آن آسم می گوییم. کسی که سرفه می کند . تنگی نفس دارد . نفس صدادار دارد یعنی خس خس می کند . احساس ناراحتی در سینه دارد . ممکن است همه ی علائم در کنار هم باشد و ممکن است بعضی از آنها وجود داشته باشد و بعضی نباشد . شایع ترین علت آسم آلرژی ها هستند . در اطفال هشتاد درصد این آسم بدلیل حساسیت آلرژی است که آن حساسیت بحثی است که من گفتم چرا ایجاد می شود . بحث های ژنتیک و عوامل محیطی است .عوامل دیگری هم هستند که می توانند ایجاد آسم بکنند . مثلاَ ما آسم شغلی داریم . برخی از مشاغل پرخطر محسوب می شوند . کسانی که صنف نانوا هستندو با آرد سروکار دارند . یا صنف های مختلفی که با صنایع چوب ، صنایع چرم سروکار دارند . افرادی که در سالن های آرایشگاه و با مواد شیمیایی مختلف کار می کنند . ما در صنعت عوامل متعددی داریم. یک سری عوامل در محیط کار باعث ایجاد علائم تنفسی و آسم می شود . ولی آنچه که سوال ایشان بود من فکر می کنم به شایع ترین مسئله و همان آسم حساسیتی یا آلرژیک .
سوال – لطفاً درخصوص تأثیر حیوانات خانگی توضیح بفرمایید .
پاسخ – عوامل محیطی که به عنوان مواد حساسیت زا می شناسیم ، عمدتاً محصول گیاهی و جانوری هستند . محصولات گیاهی و جانوری بیشتردرمشاغلی مانند دامپروری ، کشاورزی و غیره است . یعنی کسانی که در کار کشاورزی و دامپروری هستند . این آلرژن ها یا مواد حساسیت زا در عوامل گیاهی ، گرده هایی هستند که به آن اشاره شد . در مورد جانوران برخی موادی است که درجاهای مختلف حیوان است و ایجاد حساسیت می کند . عامل حساسیت زا درخصوص حیوانات خانگی عاملی است که در بزاق یا پوست حیوان وجود دارد . بخصوص حیوانی که خیلی شایع است و از آن نگهداری می شود گربه است . قوی ترین مواد حساسیت زا مربوط به این حیوان است . جالب است که بدانید اگر شما گربه نداشته باشید ولی فردی که گربه دارد به منزل شما بیاید بخاطر اینکه لباس او به آلرژن ها و مواد حساسیت زای گربه آلوده بوده ، برای شش ما این آلرژن ها را به خانه ی شما آورده است . شما باید شش ماه خانه را مرتب جاروبرقی بزنید و تمیز کنید تا بتوانید آنها را حذف کنید . حیوانات دیگر مانند سگ ، حشرات مانند سوسک و برخی حشرات ریز که با چشم دیده نمی شوند . اینها حشرات بسیار ریزی هستند که از پوسته ریزی بدن ما تغذیه می کنند . مواد دفعی آنها بصورت گوی های در حد چند میکرونی است و بیشتر در جاهایی که ما در طول شبانه روز اسکان پیدا می کنیم و قرار می گیریم مانند رختخواب و روی مبلمان رشد می کنند . بخصوص در بالش هایی که از جنس پر هستند و یا محصولات حیوانی در آنها بکار رفته است . اینها یکی از آلرژن های طبیعی است بخصوص در مناطقی که رطوبت زیادی دارد مانند مناطق شمالی کشور . ما در قسمت های مرکزی و جنوب کشور کمتر با این مایت مشکل داریم و در شمال کشور پدیده ی بسیار شایعی است که ایجاد مشکل می کند .
سوال – من مدت پنج سال است که به آلرژی بینی مبتلا هستم . به دکترهای زیادی مراجعه کردم و داروهای مختلفی مصرف کردم . ولی بهبودی پیدا نکرده و سرتاسر سال این بیماری با من همراه است. الان یک دکتر متخصص به من گفتند که اگر هر سه ماه یکبار تزریق بینی انجام دهید در طول این سه ماه مشکل شما رفع می شود . می خواستم ببینم که با انجام این تزریق در مخاط بینی مشکلی برای من ایجاد نمی شود و یا بهبودی کامل حاصل می شود یا خیر؟
پاسخ – اشاره به درمانی کردند که جزء درمان های خط اول آلرژی های بینی نیست . ما درمان های متعددی داریم . قدم اول برای درمان دوری از مواد حساسیت زا و موادی است که ایجاد حساسیت می کند . یعنی گرده ها و آن مورد خاصی که فرد به آن حساسیت دارد . پس قدم اول باید مشخص شود که ایشان به چه چیزی حساسیت دارند . اگر این قدم برداشته شود و مواد مشخص شود خیلی کار ساده تر خواهد شد. اگر تماس ایشان با آن ماده ی حساسیت زا به حداقل برسد ، بعضاً ممکن است که امکان آن وجود نداشته باشد که این تماس به صفر برسد ، علائم کمتر خواهد شد . داروها اینجا به کمک می آیند که آن حداقل تماسی که با این مواد وجود دارد و ایجاد علائم می کند ، آن علائم کم را هم تسکین دهد . اگر داروها هم در کنترل بیماری موفق نبود ، من در پرانتز عرض کنم که ما انتظار خود را باید از درمان روشن کنیم . ما وقتی درمان می کنیم و توصیه هایی برای بیمار داریم که از آن عوامل اجتناب کند و داروهای خود را استفاده کند فقط در این جهت است که علائم را کنترل کند . ما با این کار تغییری در ژنتیک بیمار نداده ایم و همان ژن را دارد . بنابراین اگر دوباره مواجه شود علائم باز می گردد . این مشکلی است که وجود دارد و درصد زیادی از بیماران توجیه نیستند که بدانند با این کارهایی که انجام می شود این بیماری کنترل شده و درمان نمی شود . ولی اینکه راه درمان وجود دارد ؟ بله وجود دارد . در مواردی که سیستم ایمنی پاسخگویی مناسبی نداشته ما می توانیم تغییری در پاسخ سیستم ایمنی ایجاد کنیم . که به آن اصطلاحاً واکسن آلرژی یا ایمنوتراپی می گویند . ولی همه ی بیماران نیازندارند و درصد کمی از آنها احتیاج دارند . باید توسط کسی انجام شود که تخصص این کار را دارد و یک درمان طولانی مدت است که درصد زیادی می تواند موثر باشد . اشاره کردند به یک درمانی که قبلاً انجام می شده . از آمپول های سوئدی استفاده می شده و داخل مخاط بینی تزریق می کردند که یک سری عوارض ممکن است داشته باشد . این روش درمانی امروزه توصیه نمی شود. روشی بوده که قبلاً استفاده می شده . بعضاً یک عوارضی برای چشم ایجاد می کند که توصیه نمی کنم که ایشان در این مرحله به این سمت درمان بروند و این درمان را انجام دهند .
سوال – آیا خربزه و گردو ایجاد حساسیت می کند ؟
پاسخ – درخصوص حساسیت غذایی من گفتم که غذاهایی هستند از بین غذاهای مختلفی که داریم که به طور شایع ایجاد حساسیت می کنند. بین افراد بزرگسال و کودکان در نوع غذا یک تفاوت های جزئی وجود دارد . در بچه ها غذاهایی مانند شیرگاو ، گندم ، تخم مرغ ، سویا و پروتئین های این قبیل غذاها می توانند ایجاد حساسیت وعلائم کنند . در بزرگسالان عوامل دیگری هستند که مغزیجات عمده گروه وسیعی هستند . بادام ، بادام زمینی ، گردو ، پسته می توانند علائمی را در بیمار ایجاد کنند . ممکن است مریض خیلی شکایت داشته باشد که من این غذا را می خورم و علائمی ایجاد می شود . خیلی از این علائمی که در اثر غذاها ایجاد می شود ارتباطی با آلرژی ندارد و آلرژی ها کمتر نقش دارند . عوامل دیگری وجود دارد . ما داریم بیمارانی که غذایی می خورند و برای آنها ایجاد سردرد می کند . درصد کمی از آن می تواند آلرژی باشد ولی شایع تر عوامل دیگر است . این دو مورد خاص که گفتید از موارد شایعی هستند از غذاهایی که می توانند ایجاد حساسیت کنند . بخصوص خربزه در فصل خود ، مثلاً خربزه ی مشهد که این مسئله در استان خراسان کار شده و با افتخار باید بگوییم که ماده ی حساسیت زای آن در ایران شناسایی شده است . علائمی که ایجاد می کند ممکن است بصورت گلو درد باشد . احساس سوزش بر روی زبان باشد و یا اینکه مریض علائم سرماخوردگی پیدا کند . فرد عطسه می کند و آبریزش از بینی پیدا می کند . گردو هم از موادی است که می تواند اینگونه علائم حساسیتی را داشته باشد . درمان آلرژی غذایی چیست ؟ اساسی ترین درمان نخوردن است . یعنی فرد باید آن را نخورد که البته درمان سختی است . یک شعری بخوانم اینکه این شکم بی هنر پیچ پیچ سعی ندارد که بسازد به هیچ . خوب مریض ها می خواهند این ها را بخورند در این صورت چه کنند ؟ یک راهکارهایی هم است برای برخی از آلرژی های مواد غذایی که بتوان کاری کرد که مریض بتواند از آنها استفاده کند . بخصوص غذاهایی که برای سلامت بدن اساسی هستند مانند شیر که من گفتم برای کودکان و رشد آنها نیاز است .
سوال – من پانزده یا شانزده سال است که دچار آلرژی شده ام و به بیشتر داروها هم حساسیت پیدا کرده ام . دچار تنگی نفس و سرفه ی خشک هم هستم . من حتی برای اینکه بخواهم دندان خود را بکشم و آمپول بی حسی بزنم به آن نیز حساسیت دارم . الان من باید چه کنم ؟ البته من قبلاً از این آمپول بی حسی استفاده کرده ام که در نتیجه دچار سرفه ی خشک و تنگی نفس شدم .
پاسخ – ایشان یک علائمی را گفتند که ما در آسم می بینیم یعنی تنگی نفس و خس خس سینه . کسانی که مبتلا به آلرژی های تنفسی هستند اگر آلرژی دارویی داشته باشند، شدت آن بیشتر از معمول است . یعنی واکنشی که ایجاد می شود واکنش شدیدی خواهد بود . الان ایشان یک مشکلی دارد و می خواهد دندان خود را ترمیم کند و نیاز است که از داروی بی حسی استفاده شود ، همکاران ما تست هایی را انجام می دهند و مشخص می کنند . اگر قطعاً به آن دارو حساسیت وجود داشته باشد ، داروی جایگزینی است که می توان استفاده کرد و این که کار ایشان انجام شدنی است . ولی معمولاً آلرژی های دارویی خیلی شایع تر نیستند در کسانی که حساسیت دارند . چون این سوالی است که حتی برخی از همکاران دندان پزشک هم می پرسند که آیا کسی که به فرض حساسیت های فصلی دارد یا تنگی نفس یا سرفه دارد آلرژی های دارویی هم در این گونه افراد بیشتر می بینیم ؟ جواب آن منفی است . اما اگر وجود داشته باشد ، آلرژی می تواند علائم شدیدی داشته باشد که باید یا داروی جایگزین استفاده شود که به مریض و پزشک او توصیه می شود که چه دارویی استفاده کنند . و اگر امکان استفاده از داروی جایگزین نباشد روش هایی برای حساسیت زدایی وجود دارد که از آنها استفاده می شود ومشکل ایشان حل شدنی است .
سوال – من در هوای خشک تنگی نفس می گیرم آیا نیازی به دارو است یا خیر؟ و اینکه مصرف اسپری دارای عوارض است یا خیر ؟
پاسخ – من پاسخی که به همه ی مریض های خود می دهم این است که دارویی وجود ندارد که هیچ عارضه ای نداشته باشد . حتماً یک سری عوارض در کنار دارو است . ولی اگر دارو را استفاده نکنند چه خواهد شد ؟ ایشان که دچار تنگی نفس است در راه های هوایی ایشان یک التهابی است که باید خاموش شود . اگر این التهاب خاموش نشود ، ضمن اینکه الان کیفیت زندگی ایشان را خدشه دار می کند . یعنی نفس راحتی ندارد ، سرفه می کند . در خواب و برنامه های زندگی ایشان اختلالی ایجاد می کند . بیماری هم پیشرفت خواهد کرد و این التهاب به مرحله ای خواهد رسید که دیگر قابل برگشت نیست . یک اثراتی ماندگار برای مریض ایجاد می کند . که متأسفانه آن مرحله ای است که مرحله ی خوبی نخواهد بود . در آن مرحله داروها کمک کننده نخواهند بود . بنابراین توصیه می کنیم که حتماً از دارو استفاده کنند . ولی دارو را تحت نظر پزشک استفاده کنید که با شدت بیماری شما تنظیم شود. و شما دچار عارضه نشوید . وظیفه ی پزشک این است که دارو را تنظیم کند و پیگیر باشد که عارضه ای برای بیمار ایجاد نشود. اگر تحت نظر پزشک دارو مصرف کنند هم جلوی پیشرفت بیماری را می گیرند و هم زندگی طبیعی و راحتی خواهند داشت .
سوال – من آب ریزش از بینی و چشم و عطسه های مکرر دارم . از اول بهار شروع می شود و تا پاییز هم ادامه دارد . موقعی که باردار بودم چون نمی توانستم دارو مصرف کنم این مسئله خیلی شدید بود و به گونه ای بود که تا نه ماه من این مشکل را داشتم . بعد از آن زمانی که دوره ی آلرژی من شروع می شود با یک یا دو دارو آن را خنثی می کنم ولی بعداً باز به همان صورت است . دو روز پیش که برای ورزش صبحگاهی به پارک رفتم آلرژی من شروع شد ولی امروز خوب هستم .
پاسخ – این خانم نمونه ی بارزی از آلرژی های فصلی هستند . در بهار و تابستان به دلیل گرده هایی که در این فصول داریم و مربوط به گرده ی درخت ها و چمن ها است . این گرده ها براساس نوع گیاه متفاوت است . معمولاً برای شناسایی مواد حساسیت زا در اینگونه بیماران ما مشکل خاصی نداریم . یعنی ماده ی حساسیت زای ایشان بخصوص که گفتن اوایل صبح که برای ورزش می روند علائم ایشان بیشتر می شود . معمولاً حدود ساعت پنج تا ده صبح ما بیشترین تراکم گرده ها را در سطح زمین داریم . برای همین است که بیماران اول صبح بیشتر مشکل دارند . می توان آلرژن ایشان را شناسایی و حذف کرد . اگر قابل اجتناب است اجتناب شود و یا همان برنامه ای که گفتم حساسیت زدایی که واکسن درمانی است و در مراکز ذی صلاح و دانشگاهی که در تهران است این کار انجام شود. فعلاً تا آن قدم برداشته شود ورزش خود را در محیط بسته و در سالن های ورزشی انجام دهند . ورزش در پارک در این شرایط برای ایشان مناسب نیست . شرح حال ایشان این بود که تا تابستان این مشکل را دارند بنابراین در پاییز آزاد هستند . این دوره براساس نوع بیمار ونوع ماده ی حساسیت زا متفاوت است . به هرحال در محیط بسته ورزش انجام دهند . تأکید ما این است که ورزش انجام دهند . چون گاهی اوقات افراد به ما مراجعه می کنند که به دلیل تنگی نفس هنگام ورزش ما نفس کم می آوریم بنابراین گواهی به ما بدهید که ما ورزش نکنیم . در بین دانش آموزان و دانش جویان ما این مسئله را داریم . ولی توصیه ی اکید ما این است که ورزش را انجام دهید چون ورزش باعث می شود که نیاز به داروها کمتر شود . باعث می شود که حجم ریه بیشتر شود ودر درمان موثر خواهد بود .
سوال – دختر ده ساله ای دارم که از کودکی مرتب دچار عطسه می شد و بینی او بسته بود . متوجه شدم که آلرژی دارد . زمانی که اسپری استفاده می کند مشکلی ندارد ولی به محض قطع دارو بیماری باز می گردد . آیا این آلرژی درمان دارد ؟
پاسخ – من در صبحت ها گفتم که ما آلرژی را با دارو کنترل می کنیم نه درمان . دوره ی بیماری طولانی است و اگر کنترل نکنیم احتمال پیشرفت آن وجود دارد . آلرژی بینی یک فاکتور خطر برای آسم است کسی که آلرژی بینی او کنترل نشود احتمال آسم وجود دارد . پولیپ بینی یکی از عوارض آلرژی بینی است که ایجاد می شود . بنابراین بیماری ایشان قابل کنترل است و برای درمان قطعی هم اگر نیاز باشد می توان از ایمونوتراپی استفاده کرد . معمولاً در بچه ها آلرژی ها خوش خیم هستند . پنجاه درصد از اینها به بلوغ که می رسند به تدریج روند بیماری رو به بهبودی است و حتی ما به شرایطی خواهیم رسید که ایشان دارو استفاده نکنند و بیماری کنترل شود .
سوال – من بیست و دو سال سن دارم مدت دو سال است دچار تنگی نفس ، سرفه و خس خس سینه هستم . خارش گلو هم دارم . تمام زمستان گذشته این حالت با من بود . با مصرف ادویه این علائم باز می گردد . با مصرف شربت تئوفیلین بهتر می شود چه توصیه ای دارید؟
پاسخ – ایشان هم آلرژی تنفسی دارند . درمان استانداردی که برای این بیماری است اشاره ی خوبی به شربت کردند . ما شربت ، قرص ، آمپول و شکل های مختلف دارویی داریم . ولی برای آلرژی های تنفسی بهترین شکل دارویی ، افشانه یا اسپری ها هستند . کمترین عارضه را دارند . سریع الاثر هستند. به آن ارگانی که ما می خواهیم مستقیماً وارد می شوند . نگرانی واهی که وجود دارد راجع به وابستگی دارویی است . اصلاً اعتیاد آور نیستند و وابستگی دارویی هم ایجاد نمی کنند. بنابراین اگر با داروهای استاندارد، تحت نظر پزشک متخصص تحت درمان قرار بگیرند بهتر خواهد بود .
سوال – پسری بیست ماهه دارم که به دنبال سرماخوردگی دچار سرفه و خلط سینه می شود آیا این حالت به علت آلرژی است یا عفونت ؟
پاسخ – یکی از علائم شایعی که ما در کودکانی که مبتلا به آلرژی هستند ما زیاد می بینیم و مورد شکایت والدین و خانواده ها است سرماخوردگی مکرر است . بچه هایی که زیاد سرما می خورند و سرماخوردگی هایی که به دنبال آن سرفه طولانی است . بیشتر از ده روز یا دو هفته طول می کشد. سرفه هایی که بیشتر در شب تشدید پیدا می کند . سرفه هایی که با گریه کردن بچه و یا دویدن او تشدید پیدا می کند . همراه با خس خس سینه است . می تواند مربوط به آسم آلرژیک یا آسم حساسیتی در کودکان باشد . که نیاز است بررسی شوند و اگر تشخیصی در این رابطه بود درمان شوند .
سوال – در تمام فصول سال دچار عطسه و آب ریزش از بینی در فصل بهار دچار سردرد و سنگینی سر می شوم . با مصرف دارو تمام این علائم به طور معجره آسایی برطرف شد . می خواستم بدانم آیا بازهم این علائم باز می گردد ؟
پاسخ – متأسفانه احتمال بازگشت آن بسیار زیاد است به این خاطر ایشان ژنتیک را دارد و زمینه ی آن را دارد اگر در شرایط محیطی آن قرار بگیرد . ضمن اینکه احتمال بازگشت آن وجود دارد احتمال پیشرفت بیماری هم است . حتماً توصیه ی اکید این است که برای کنترل و پیشگیری و درمان آن اقدام کنند .